life, software,

Decision Matrix

I would like to demonstrate a technique I occasionally use to help me make a decision. I call it the “decision matrix”.

In our sample case, Joe needs to decide between 3 job alternatives:

  1. Join ABC Consulting and become a consultant. This is a top paying position with a high demand for overtime.
  2. Become a freelancer. This alternative lets Joe be free and flexible, but he would have zero income in periods he can’t find a contract.
  3. Join XYZ Merchandise and become a co-worker. This is a relatively easy job with a fixed schedule and medium income.

Let’s implement the decision matrix for Joe and help him decide.


First, Joe needs to write down his interests. Those are the direct or indirect things affected by his job decision.


Let’s break them down to understand Joe better:

  • Money: Self-explaining.
  • Time for hobbies: Joe is the sax player of a local band. He treasures his free time to study, rehearse and play live.
  • Big brand: Joe thinks that working for a big brand is important for his CV.
  • Self development: Joe expects his position to help him advance further in his profession by providing new learning opportunities.
  • Close to home: Joe hates traffic and it’s important for him to minimize the time lost in the car.
  • Ethic: Joe wouldn’t want to join a company ignorant of the environment.


Now it’s time to determine how important each interest is. For this purpose, Joe will have to assign a weight point between 1-5 to each interest. He will also mark the “show stopper” interests.


In this example, Joe marked “Ethic” as “show stopper”. This means; if a company performs poorly in terms of ethics, Joe will eliminate that alternative directly.


It’s time for Joe to put the job offers into the table. For each alternative, he will assign two columns – you’ll see why soon enough.



In this step, Joe will give points to each job offer; depending on how good they fulfill his interest.


The significant points are;

  • The consulting position (Job 1) has no ethical flaws and pays good, so it gets 5 points for “Money” and “Ethic”. However; due to the high demand for overtime, it would limit his musical schedule; so it gets 2 points for “Time for hobbies”.
  • Being a freelancer (Job 2) also has no ethical flaws and he can make his own schedule, so it gets 5 points for “Time for hobbies” and “Ethic”. However; working for himself is not exactly a “Big brand”, so that interest gets only 1 point.
  • Being a co-worker (Job 3) has mediocre points for each interest.

None of the positions has low points on “Ethic”, so Joe doesn’t have to eliminate any alternative at this time.

Weighted Points

In this step, Joe will multiply the points of each job with its corresponding weight.


If we sum up the weighted points, we see the interest fulfillment power of each alternative.


The table above shows that working as a consultant (Job 1: 80 points) quantitatively fulfills Joe’s interests the best; while being a freelancer (Job 2: 76 points) is a close second. However, becoming a co-worker (Job 3: 62 points) doesn’t seem to be a satisfying alternative.


The decision matrix is a helpful decision making tool, which quantitatively reflects the interest fulfillment rate of each alternative. You can re-use the table of Joe for any decision.

However; no decision should be made with the mind only. We can’t see the future and what the alternatives would bring, so logic alone might not be enough. Ideally; logic, intuition and emotions should be balanced to make a decision.

This tool merely helps to clear up the logic part.

life, software,

How To Pick A Profession

In this post, I’ll share some hints about picking a profession. This question has been asked me multiple times; therefore, I felt the urge to write a general guidance on the subject.

Basics of Trade

First, we need to focus on the basics. In a primitive community with no monetary system, people would trade goods and services. A hunter would give meat and pelt to a farmer in exchange of fruit and vegetables. Both provide something others need.

In such a community, a painter might find a hard time finding someone to trade because the houses might not have walls at all.

In order to be a part of the trade system and obtain things from others, one needs to provide something that others need.

Today, the same basic principles apply. Although money has become the main media of trading, the basic system of “provide to obtain” is still active. When you provide work, you get money as a symbol that you have provided something. Later on, you can give out this money to obtain another thing you need.

In the light of the basics of trade; one of the first questions that need to be asked is “What can I provide that my community needs?” . If you provide something that no one needs, you can’t expect to obtain anything in exchange.

This question can be broken into a few sub-questions.

What Does Your Community Need?

Analysing the country you plan to live in is an important step.

Different communities have different needs. A painter in an aboriginal tribe might be unemployed, but the same painter can make a living in a modern country. If you studied art history, good luck finding a job in in undeveloped country. You get the idea.

If you are familiar with Maslow’s hierarchy of needs, you can easily relate to the idea that every community has an average place in the needs hierarchy.

An underdeveloped country struggling for nutrition and security has needs on the most basic levels. By default, you would need to focus on those levels.

On the other hand; a well developed country might have diverse needs covering academicians, artists and psychologists. In such a country, you could have a hard time finding a job as a blue collar worker (because production is automated) but might find a place as a shrink.

You need to consider the supply / demand balance of the need as well. You might think that the community needs yoga teachers, but if there are already thousands of yoga teachers seeking students, it means that the market is full and the need is satiated.

Future needs of the community is as important as the needs of today. If you foresee that a profession might be obsolete in 10 years (due to AI, for instance); it makes sense to stay away from it.

What Are You Good At?

Analysing your own strengths is another important step. In my opinion, one should focus on things that he/she does easily and others don’t.

Some tasks can be done easily by anyone because the task is easy. Those can be eliminated.

Some tasks can be done easily by certain people because the tasks comply with his/her strenghts. Those should be inspected as potential professions.

Many people tend to underrate their strenghts because they do it easily. If you do something easily which others don’t; this can lead to your future profession. This doesn’t mean that you aren’t going to work and sweat, but it means that putting the same energy as others will get you farther than others.

Here are some examples.

If you are naturally good at math, you might become an engineer or programmer.

If you feel comfortable with words and are an introvert, you might consider a career in writing or publishing.

If you are a naturally organized extrovert, project management or tourism might be your call.

If you have a strong natural compassion, becoming a social worker might be just the thing for you.

Those over-generalized examples should give you the basic idea.

The school system, or society overall, might have given you the impression that you need to be doing something you don’t like in order to gain something you like. While that might be true in some cases, it is not always true. Be mindful of your pre-learned patterns, and don’t let them make you unconsciously pick a profession where you would struggle for success because it’s requirements are your weaknesses (instead of strengths).

What Do You Love To Do?

Your profession will cover a significant part of your life. If you are not happy on your job, it is improbable to be happy in your overall life.

Confucius said “Choose a job you love, and you will never have to work a day in your life”.

Jessica Hische said “The work you do while you procrastinate is probably the work you should be doing for the rest of your life”.

If you enjoy doing something even without compensation, in your free time, like a game of hobby, turning that thing into a profession might lead you to a happy life.

If you play an instrument in your spare time, you might consider a career on music. If you really enjoy airplanes and heights, why not becoming a pilot? If you create websites and/or small games in your spare time, you might consider a career on programming. If you love animals a lot, how about being a vet? You get the idea.

Realistically consider the future of your beloved hobby though. It would be a good idea to talk to professionals of the field in question to get a better insight about what is involved and expected if your hobby turned into a job.

For example; if you like to drive around and eat donuts in your free time, being a cop may seem appealing to you. However; after talking to a professional and understanding the dynamics of the job, you may start to consider if dealing with criminals is suitable for you or not. So, early reality checks are healthy.

Who Do You Know?

I have seen companies with ~100K employees look for new members through personal reference of the close circle – despite the large CV pool.

Personal reference is a significant factor in many industries. As a fresh graduate, you might get frustrated because your CV is ignored. However, if an influential person provides personal reference, the same company would possibly be willing to meet you.

Industries are actually large communities built of many sub-communities. Just like any community, having someone influential to introduce and initiate you makes your accretion much easier.

Considering your future career, close relations with important people from the industry is a significant advantage.

Bringing It All Together

The answer is to find something that the community needs, which you love doing and have a natural ability for. Knowing some key people from the industry is also important. Those are the basic ingredients you should be looking for.

  • The community always needs doctors and you may love the idea of healing people. But if you are unable to tolerate blood, you would have a hard time keeping up.
  • You may enjoy playing an instrument a lot, but if you fear airplanes and can’t travel, you might not be fit for touring.
  • You may love animals a lot, but you can’t be a competent vet if you have a hard time operating on them.
  • You may be in love with abstract art, but if your community doesn’t care about it, maybe you should keep it as a personal interest and look for a profession somewhere else.
  • You may feel like you would be a talented director, but if you know absolutely no one from the movie industry, you might have a hard time climbing up the career ladder.

You get the idea; the ideal case should mix all the ingredients.

  • If your missing ingredient is the need of the community, you could end up being poor.
  • If your missing ingredient is ability, you could be pigeonholed into a mediocre position.
  • If your missing ingredient is love, you could end up lacking enjoyment and life satisfaction.
  • If your missing ingredient is entourage, you could be left out of the industry altogether.

Find the profession that combines all ingredients, and you are one step closer to ikigai.

Hint: Early internship is a great way to understand if a potential job works for you or not.


Yeni Mezun Danışman Adayları

Bugün; yeni mezun bir arkadaşımız bana CV’sini göndererek, SAP danışmanlığına adım atmak istediğini ve tavsiyelerimi merak ettiğimi söyledi. CV’yi incelediğimde, üniversite hayatı boyunca herhangi bir SAP tecrübesi kazanmadığını gördüm. Kendisine verdiğim tavsiyeleri; başkalarına da faydalı olabileceğini düşünerek herkesle paylaşmak istiyorum.

Selam, CV’ni inceledim. Gördüğüm kadarıyla SAP tecrüben yok. Şahsen tanışmadığımız için, seni kişilik özelliklerini baz alarak da uygun bir yere öneremem.

Ara sıra SAP danışmanlık firmalarının Junior alımları veya danışman yetiştirme programları oluyor. LinkedIn üzerinden Türk danışmanlık firmalarını takibe alarak bu dönemleri kollamanı tavsiye ederim.

Bunun yanı sıra; kişisel Web sitemin FAQ bölümünde SAP kariyeri ile ilgili oldukça faydalı olacağını tahmin ettiğim bazı kaynaklar var, bunları da incelemeni tavsiye ediyorum.

Yapıcı bir karşılaştırma yapmak gerekirse; CV’si elimden geçen pek çok yeni mezunun, okuldan iş tecrübesiyle mezun olduğunu görüyorum. Ya yazları, ya da okula paralel yarı zamanlı olarak gelecekteki mesleğine istinaden tecrübe kazanmış kişiler daha çok tercih ediliyor.

Dolayısıyla; “ilk işe atılan herkes gibi tecrübesizim” ifadesi pek geçerli değil. Hobilerin ve yurtdışı tecrübesinin insanı çok geliştirdiğini savunan biri olmakla birlikte; işe alım kararı veren kişilerin CV’de aradığı şey hobi değil sıcak iş tecrübesidir. Bir modülün başında hemen iş yapabilir hale gelmiş biri tercih edilecektir.

Bu moralini bozmasın, bu tecrübelerin karşılığını daha uzun vadede alacağından şüphem yok. Ancak, sıcak tecrübe konusundaki açığını kabul edip onu kapatacak çalışmalar yapmanı öneririm. Eğer maddi açıdan karşılayabilirsen, SAP’nin veya yetkili bir kurumun eğitimlerine katılıp sertifika alabilirsin mesela. Bu tarz bir sertifika, istediğin gibi bir pozisyon bulmanı kolaylaştırır.

Seni şahsen tanıyan ve kişilik özelliklerine kefil olabilecek birinin sektöre tavsiye etmesi de etkili olur. O zaman sertifikaya belki de gerek kalmadan, en azından birkaç aylık bir deneme süresinde mutabık kalarak kendine bir pozisyon bulabilirsin. O pozisyonda kendini ispatlamak da sana kalmış.


Architect vs Developer Responsibilities

Responsibilities of an architect and a developer don’t solely depend on the employees role; it also depends on the project and company type. Let me give you an overview based on my personal experience in Turkey.

Support Agreements

A support agreement is the situation where a SAP client makes a deal with a consultancy company to resolve their daily issues over tickets. In that case, the consultant is responsible of understanding the issue, solving it, making the users test it and eventually transporting the solution to the live system. One of the significant responsibilities is to resolve the tickets quickly if the matter in hand is urgent. This sometimes involves working late or at weekends.

Usually; companies agree on response time for priorities. For example; urgent tickets might expected to be replied within an hour & resolved within 24 hours, while low level tickets might expected to be replied within 24 hours & resolved within a day. In that case, this scheme would also act as the KPI of the support consultants. At the performance evaluation at the end of the year, their actual response & resolution rates are compared against the targets. This can run on team and/or personal level. FTR (first time right) is another typical KPI, which indicates the percentage of tickets where the first technical reply got accepted by the client.

In typical support deals, we rarely see architects get involved. Support issues are basically small corrections or enhancements on an existing system, so no architects are full time present. In case a correction needs modification on the fundamental level or some supervisory advice is needed, that’s where they step in. Knowing and understanding the bowels, standards and deep infrastructure of the system much better than developers, the architect can make those fundamental modifications accurately and risk free. Alternatively, the architect can guide the developer on how to proceed – that’s also possible. Whenever a developer without architectural knowledge attempts to do a fundamental change, we usually see anti-patterns emerge.

You can imagine it like this: You can hire a worker to paint your walls, no architect needed. But in case you want to expand your swimming pool, you ask your architect first.

Implementation Projects

This is the deal where a consulting company implements a new functionality to a SAP client. It can be a huge fresh SAP implementation, or a mid-sized implementation of a new functionality over an existing system; or even an upgrade. That’s where ideally developers work under the supervision of an architect.

Each project has a number of tasks to complete. On shallow tasks, the developers would be allowed to directly start with the development. However, the architect walks in for bigger developments, frameworks, integrations and similar comprehensive tasks. The architect usually designs the framework, does the low level coding, does a few demo implementations, and leaves the rest to developers. Other developers build on top of what the architect has prepared.

If I had to list some typical responsibilities on top of my head; an architect would be resposible of:

  • Defining the development standards, naming conventions and document formats
  • Technical supervision to functional consultants during the analysis phase
  • Supporting time estimations
  • Acting as an objective technical authority in meetings
  • Communication and agreement with non-SAP architects on integration points
  • Supervision to project management for task distribution
  • Architectural design & development of complex applications
  • Framework design & development for applications sharing a common ground
  • Supervising developers so they don’t re-invent the wheel
  • Review & validation of code from developers
  • Prevention of code duplication
  • Pursuing and evaluating test results
  • Pursuing architectural, technical, performance and usability excellence
  • Early recognition & proactive measures of architectural risks; such as contradicting or overlapping requirements
  • General responsibility of the big picture

If I had to do the same for developers;

  • Writing clean, understandable, optimized code with enough comments
  • Complying with technical standards of the project and global best practices
  • Re-using code whenever possible
  • Maximizing information flow with co-workers and the architect
  • Finishing tasks on time
  • Supporting tests and correcting bugs
  • Consult the architect on uncertain cases


This is the case where the consulting company wants to sell a product or service to a potential client.

In such cases, presence of the architect is more than welcome due to a lot of reasons; of which some are listed below:

  • Knowledge of the architect would positively influence the client
  • An architect can conclude technical discussions with the client’s employees rather quickly
  • In case a demo application is needed, an architect can understand, plan and implement it very well; demonstrating the technical muscle of the consulting company
  • An architect can inform the sales team of technical limitations and regulations; proactively stopping them from making unfulfillable promises
  • Accuracy of development time estimations would increase


The picture I painted in this article is far from complete; however, I think that it gave you the overall insight you needed. In summary; you can imagine the developers like construction workers, and the software architect like a, well, architect (doh).

life, software,

Why I Refused To Become a Mentor with Everwise

I have been mentoring people for a long time. Hoping that I would find new people to mentor over the Internet, I have applied for mentorship at Everwise. However; after our initial meeting, I didn’t like their model and cancelled my application. Here is my final message to them.

I have evaluated our phone call, and I regret to say that I won’t be part of the Everwise ecosystem at this time.

Here is my feedback:

I have voluntarily mentored countless people so far, without charging them anything. Simply out of good will. That’s one way of mentoring. I also understand that mentoring can be a business. Involving compensation within the process can be fair enough in many cases.

However, your model is based on being an intermediary company charging the clients and paying the mentors nothing. Instead; you offer a social platform and mentoring experience.

If this would be a free service for all parties, I could join it as a mentor out of good will – I do mentoring all the time anyway. But when compensation is involved, I start evaluating the system as a business. And the non-monetary compensation you offer doesn’t appeal to me, frankly.

Best regards…


ABAP’ın 10 Sene Sonrası

(…) Türkiye de şu an ABAP bilen uzman kişiler aranıyor ve ben bu alana tamamen yolumu çevirirsem bundan 10 sene sonrası içinde yanlış bir tercih mi yapıyor olurum? (…) Benim ulaşmayı istediğim noktada sizce ABAP uygun bir yerde mi ? ABAP için modül geliştirebilmek şu an için ne kadar aranan bir pozisyon olsa da, (…) bir 5 sene sonra belkide rutinini koruyacak ve bana ihtiyaç kalmayacak bile. Şu an Amerika da BIGDATA’nın zirve yaptığı bir dönem 10 sene sonra belki de ABAP duymayacağız Spark, Hadoop duyacağız. ABAP bunun esnekliğini bana sağlayabilecek mi Kerem bey? Sektörün içerisinde ve ileriyi görebilecek tecrübeye sahip biri olduğunuzu göz önüne katarak bana verebileceğiniz tavsiyeler nelerdir ?

SAP artık sadece ERP çözümleri sunan bir firma olmanın çok ötesinde bir noktada duruyor. Cloud, Big Data, AI, Machine Learning, IoT gibi konularda da ya kendi geliştirdiği, ya da firma satın alarak devşirdiği çözümler sunuyor.

ABAP, SAP’nin ERP çözümlerinde ERP sunucusu üzerindeki geliştirmeleri yapmak için hala geçerli bir dil. SAP, R/3’e 2025 yılına kadar destek vereceğini açıkladı, 2025 yılı itibariyle ise müşterilerinin (yeni nesip ERP sistemi olan) S/4 Hana’ya geçiş yapmış olmasını talep ediyor.

Ancak; altyapısında klasi bir veritabanı yerine Hana altyapısı kullanması gibi bazı değişikliklere rağmen, S/4 Hana’nın da sunucu tarafı geliştirmeleri için hala ABAP kullanılıyor. Yani; SAP’nin ERP programlama dili olarak ABAP geçerliliğini daha uzun bir süre koruyacak gibi gözüküyor.

Eğer ERP programcısı olmayı düşünüyorsan, ABAP yatırımının boşa gitmeyeceğini düşünüyorum. Ancak; ABAP’ın üzerine Fiori gibi yeni nesil uygulamaları da eklemeyi planlamalısın. Zira SAP’yi dış dünyaya entegre etmenin modern yolu artık OData ve Fiori destekli Web / mobil uygulama ve servis geliştirmekten geçiyor. Bunun yanı sıra; SAP’nin ERP ailesindeki ürünler artık Cloud olarak da sunuluyor. Dolayısıyla Web ortamında geliştirme yapamayan bir programcının uzun vadede zorluk çekeceğini öngörüyorum.

Senin burada vermen gereken temel karar, ERP programcısı olmak veya olmamak üzerine olmalı. ERP yolunu seçeceksen; bu sektördeki en büyük isim olan SAP’yi takip etmen ve onun ERP geliştirme dili olan ABAP’ı (ve Fiori, Hana gibi modern araçlarını) öğrenmende bir kayıp öngörmüyorum.

Ancak; ERP’yi bir kenara bırakarak (mesela) Big Data üzerine yoğunlaşacaksan, Big Data konusundaki en iyi kariyer yolunun ne olduğuna bakıp ona göre ayrı bir karar vermen gerekir. Bu konudaki en iyi kariyer SAP çözümlerinde uzmanlaşmaktan mı geçiyor, onu ayrıca araştır.

Yok, AI ve Machine Learning ilgini çekiyorsa, yine o konulara ait geleceği olan bir kariyer yolu çizmelisin. SAP çözümleri bu sektörün neresinde duruyor iyi araştır. ERP’de lider diye AI konusunda senin en iyi kariyer seçeneğin SAP olmak zorunda değil.

life, software,

Çalışırken Doktora Yapmak

Bana sık sorulan sorulardan biri, çalışırken doktora yapmakla ilgili. Evet, iş hayatım devam ederken doktoramı da tamamladım. Dondurduğum dönemlerle birlikte yaklaşık 7 sene sürdü ve Dr. sıfatımı aldım. Peki, bu nasıl bir süreç? Başkalarına tavsiye eder miyim?

Öncelikle kısa cevap: Etmem. Eğer akademik kariyer düşünüyorsanız başka; ancak özel sektörde çalışmaya devam edecekseniz, normal bir iş temposunda çalışarak bir yandan doktora yapmak çok büyük bir yük. Maddiyatı bir kenara, manevi anlamda çok maliyeti var.

Doktora Aşamaları

Bölümden bölüme farklılık göstermekle birlikte, kendi doktora alanım olan sosyal bilimlerde doktora genelde birkaç aşamadan oluşur.


İlk aşamada; hazırlık derslerinizi alıyorsunuz. Bu sırada Master yapanlarla ortak derslere de giriyor olabilirsiniz. Bu aşamada “Master yapmaktan farkı yokmuş” duygusuna kapılmanız olası.

İkinci aşamada; alan derslerinizi alıyorsunuz. Burada doktora kendini hissettirmeye başlıyor. Sınıfınız muhtemelen 3-4 kişiden ibaret olacak, ve dersleri hoca değil siz anlatacaksınız. 2,5 saatlik ders süresince; size düşen konuyu sayısız makaleden ve kitaptan araştırarak, belli bir akademik seviyede anlatmanız beklenecek.

Burada hocadan moderatörlük dışında pek bir şey beklemeyin. Eksik kaldığınız noktaları hoca tamamlayabilir, makaleler önerebilir, tezinizi ne üzerine yazacağınızı sorarak ona göre yönlendirme yapabilir. Ancak, işçiliği yapacak olan sizsiniz. Üniversite hayatınızda işleri son dakikada halletmeye alıştıysanız doktorayı unutun. Günlük sıkı bir çalışma planı ile, her akşamınızı ve hafta sonlarınızı bu araştırmalara ayırmaya hazır olun.

Hele (benim gibi) sıkışır da aynı dönem 3 ders almak zorunda kalırsanız vay halinize. Sınıflar zaten 3 kişi, yani her hafta 2,5 saati dolduracak akademik içerik hazırlamak zorundasınız. Bir yandan çalışıyorsunuz. Bir yandan da aileniz, arkadaşlarınız, başka işleriniz var. Benim, çaldığım müzik gruplarını bırakmak zorunda kaldığım ve insan ilişkilerimin yara aldığı / zayıfladığı dönem bu dönem olmuştu.

Zaman yönetimi, disiplin ve dirayet konularında çok iyi olmanız gerekiyor. Plansız biriyseniz zaten bu işe hiç girişmeyin. Planlar yapabiliyor ama sonra dizi izlemek, WhatsApp, vs gibi sebeplerle o planlara uyamıyorsanız da bu işe hiç girişmeyin. Bu konuda eksikleriniz varsa, manevi ve psikolojik çalışmalar yaparak irade ve dirayetinizi geliştirmenizi önerebilirim.

Yeterlilik Sınavı

Derslerinizi bitirdiğiniz 3. aşamada ise yeterlilik sınavı var. Bu sınavın kapsamı için “Everything under the sun” denebilir.

Yeterlilik sınavımın ilk aşaması, 3-4 saatlik yazılı sınav idi. Toplamda 3-4 soru soruldu ve 25-30 sayfa yazmak zorunda kaldım. Bilgisayar klavyesinin kalem tutan kasları ne kadar tembelleştirdiğini, çıktığımda kolumu hissetmeyerek anlamıştım.

Akabinde, yazılı sınavı geçenler sözlü sınava tabi tutuluyor. Karşınıza 5-10 akademisyen gelecek ve size her telden soru soracaklar. Kendi konunuzla ilgili literatüre tam hakimiyet zaten bekleniyor olacak. Bunun yanı sıra; sorulara doğru cevaplar vermeniz de yeterli olmayacak – konular arasında bağlantılar kurarak, alternatif 2-3 model kurgulayarak bağlantılara da hakim olduğunuzu göstermeniz beklenecek.

Yeterlilik sınavına çalışabilmek için işten ayrılan, uzun vadeli izinler alan, vs kişiler biliyorum. Ben bunun yerine, tüm literatürü kendim anlayacağım 80-100 sayfalık bir özete indirgedim; iyi bir zaman planıyla her gün o notları çalıştım.


Bitti mi? Hayır. Sırada tez var. 100-200 sayfalık dört dörtlük bir akademik araştırmadan bahsediyoruz. O konu hakkındaki tüm literatürü, kitapları, tezleri, vs okuyacak, kendi modelinizi ortaya koyacaksınız. O modeli ölçebileceğiniz araçları tespit etmeyi, anket doldurmak için insanlara yalvarmayı, sonuçları Regression veya Structured Equation gibi bir araçla doğru ölçebilmek için bir de istatistik uzmanı olmayı (veya tanımayı) içeren bir süreç.

Tez konusu seçerken, hayatınızın en iyi eserini ortaya koyacağınız iddialı bir konu yerine; akademik bir araştırmayı hakkıyla yapabileceğinizi kolaylıkla sergileyebileceğiniz, kolay ölçülebilen, başı sonu belli bir konu seçmenizi öneririm. Yurtdışında yapılan bir araştırmanın Türkiye’ye uyarlaması bile olabilir. O rüyanızdaki araştırmayı Dr. sıfatını aldıktan sonra yaparsınız; diplomanızı riskli bir konuya endekslemeyin.

Ve savunma var tabii ki. Tez savunmaları, hocalar arasındaki politik çekişmelere de sahne olabiliyor malesef. Düşük rütbeli bir tez danışmanınız varsa, bölüm başkanı veya bir profesör “Olmamış” dediğinde itiraz edemeyebilir. Tez hocanızın okulda yüksek rütbeli, saygı duyulan dişli biri olmasını öneririm. Tez sırasında sizi zorlar ama tez savunması sırasında kimse ona karşı çıkmak istemeyeceği için sınavı görece rahat geçersiniz.

Tez de bittikten sonra, yolculuk sona ermiş oluyor.


Çalışırken doktora yapılabilir mi? Evet, canlı örneği benim. Zor mu? Evet, çok yüksek disiplin, yüksek stamina, iyi zaman yönetimi ve pek çok şeyden feragat edecek irade gerektiriyor. Birlikte başladığımız arkadaşlarımdan pek azı benimle birlikte mezun oldu.

Peki değer mi?

Bu biraz kişisel bir soru. Doktoranın temel getirileri; konunuza hakimiyet, otorite sayılacak prestijli bir sıfat ve konulara bilimsel / akademik bakış açısından yaklaşabilmek olacaktır. Erkek okurlarımız için doktora sırasında askerlik görevinden muaf olmayı da zikretmeden geçemeyiz. Çalışırken doktora yapmanın götürüleri ise; yorgunluğun yanı sıra büyük ölçüde iş + doktoradan ibaret birkaç seneyi göze almanızın gerekliliği.

Eğer bu denklem sizin için pozitif çıkıyorsa ve yukarıda anlattığım sürecin altından kalkabileceğinizi gözünüz kesiyorsa, sizi kayıt masasına alalım. Aksi takdirde, alternatif yollar arayabilirsiniz.

Alternatif yollardan ilki, sevdiğiniz konuda ikinci bir Master yapmak olabilir. Bir diğeri, yine sevdiğiniz konuda bir sertifika programına katılmak olabilir. Türkiye’deki klasik programların yanı sıra, yurtdışında uzaktan eğitim programları da var ve gayet geçerli sertifikalar veriyorlar. Maksat bilginizi arttırıp belgelemekse, prestijli bir kurumdan alınmış bir sertifika da güzel olabilir.

Son olarak; bazı üniversiteler ders başı ücret ödeyerek derslere konuk öğrenci olarak katılmanıza imkan tanıyor. Sevdiğiniz hocaların ilginizi çeken derslerine bu yolla katılarak, o konudaki bilginizi arttırabilirsiniz.

Her kararda olduğu gibi, bu kararınızda da mantığınızı, duygularınızı ve sezgilerinizi bir arada kullanmanızı öneririm.